English version
.
Krenz J. Architektura znaczeń. Gdańsk: Wydawnictwo Politechniki Gdańskiej 1997
139 stron, 188 rys.
Książka ta w swej części teoretycznej nie jest ani suchym komunikatem naukowym ani usystematyzowanym podręcznikiem architektury współczesnej. Swym charakterem i typem narracji zbliżona jest raczej do relacji z odbytej podróży, fascynującej podróży poprzez obszary współczesnych dokonań architektonicznych. Prof. Ryszard Semka
Streszczenie |
| Wiele już powiedziano na temat roli znaczeń
i sposobów ich traktowania w twórczości architektonicznej, lecz problem
ten jest na tyle ważny dla istoty architektury, że wymaga ciągłej weryfikacji.
Tym bardziej, że gwałtowne zmiany społeczne ostatnich lat powodują zmiany
w sposobie pojmowania określonych treści, znaczeń i symboli. Największe
dzieła architektury w sposób mistrzowski rozwiązują nie tylko problemy
warsztatowe, ale także trafiają do odbiorcy, gdyż niosą z sobą przekaz
pełen znaczeń, odwołując się do jego wiedzy i wyobrażeń, poruszając jego
myśli, odczucia, emocje. Warstwa znaczeniowa została w nich świadomie zastosowana
jako język, kod, system znaków, dzięki czemu poszerza się ich wymiar o
notacje i konotacje, a wszystko po to, by forma była czymś więcej niż tylko
czystym tworem przestrzennym. Warstwę znaczeniową możemy rozpatrywać na
trzech poziomach: intencji, jaką twórca pragnie wyrazić, jej formalnej
realizacji i wreszcie sposobu jej odczytywania przez odbiorcę. Znaczenia
zawarte w architekturze omówione zostały z podziałem na znaczenia denotujące
bezpośrednio dzieło architektoniczne, jego istotę i strukturę, jego cel,
sens i funkcje, oraz znaczenia konotujące inne rzeczy, idee, zjawiska,
pojęcia, postaci. Przedstawione zostały sposoby przejawiania się znaczeń
w architekturze na przykładach dzieł współczesnej architektury na świecie
oraz własnych projektów i realizacji.
Cechą wspólną przedstawionych obiektów jest to, że w ich formach architektonicznych zostało zawarte i wyrażone symbolicznie określone przesłanie, dzięki czemu stały się one elementami znaczącymi w przestrzeni egzystencjalnej. Dla osiągnięcia tego celu architekci posługują się różnorodnymi środkami: metaforą, symbolem, tradycją, kanonem, stylem, gestem, odniesieniem, zapowiedzią, innowacją, a nawet grą, pozorem czy ironią. Wielorakość tych środków odpowiada złożoności współcześnie przekazywanych treści. Warstwa znaczeniowa najczęściej ujawnia się w ogólnym wyglądzie budynku, czasem tylko w detalach, a zdarza się, że jest ukryta w strukturze budynku, geometrii planu, składni elementów. Znaczenia mogą być odczytywane w cechach zastosowanych materiałów i technologii, w grze światła, koloru, dźwięków, a nawet zapachów. Można je odczytać także ze sposobu, w jaki budynek nawiązuje dialog z otoczeniem. Architekci uzbrojeni w arsenał niemal nieograniczonych możliwości technologicznych i materiałowych w rzeczywistości stają się reżyserami nowych przestrzeni egzystencjalnych. Tu właśnie tkwi szansa: architektura zamiast pogłębiać technokratyczną samotność człowieka może, i powinna, budować nowe wzory nie tylko mierzone wartością estetyczną, ale i etyczną, wyrażającą wszelkie aspekty kulturowe i aspiracje duchowe. Wartości duchowe, intelektualne, emocjonalne wpisane w formę i przestrzeń poprzez określone zabiegi architektoniczne stają się komunikatem płynącym od twórców ku odbiorcom, który posiada nie-ograniczoną zdolność kreowania nowych światów. Copyright by Jacek Krenz 1999
|
Spis treści |
