Jacek Krenz
Badania ::::  Publikacje :::: Architektura Międzyprzestrzeni

W książce Architektura znaczeń poszukiwałem znaczeń formy architektonicznej w zastosowanym języku formalnym i symbolicznym. Odczytanie ich szło w kierunku ustalenia pewnych kodów, złożonych z określonej liczby informacji, dzięki czemu nasza analiza również stawała się takim ”skończonym” komunikatem. W ostatnich moich rozważaniach pojęcie to ewoluuje w kierunku ujęcia bardziej dynamicznego. Zająłem się badaniem relacji, zachodzących pomiędzy poszczególnymi elementami dzieła architektonicznego, gdyż doszedłem do wniosku, iż to w tej strefie właśnie, w międzyprzestrzeniach i węzłach, jakie pojawiają się na styku przestrzeni zewnętrznej i wewnętrznej, na styku form, na styku funkcji itd. dochodzi do powstania komunikatów o zdecydowanej dynamice, które decydują o wyrazistości, wytwarzając swego rodzaju „temperaturę” znaczeniową i emocjonalną, formalną i estetyczną. Międzyprzestrzeń  to strefa ukrytego wymiaru architektury, strefa bezpośredniego oddziaływania budynku, strefa styku przestrzeni zewnętrznej i wewnętrznej.
Międzyprzestrzeń przyrównać można w kategoriach kosmicznych do atmosfery ziemskiej.
Poza atmosferą, widziana z perspektywy Wszechświata, Ziemia staje się planetą, a dla naszego oka i myśli - obrazem,  obiektem zanurzonym w przestrzeni kosmicznej. Podobnie, oglądany z oddali, budynek jawi się nam tylko jako obraz, obiekt, komponent przestrzeni miasta. Staje się swoistym powidokiem, współbudując ogólną aurę przestrzeni otwartej. jako przeciwieństwa (anty-tezy) cząstek zamkniętych.
Jednym z najbardziej znanych nam elementów takiej strefy pomiędzy w przypadku siedziby człowieka jest ganek - strefa wejścia-i-przejścia w atmosferę domu.
Patrzenie przez pryzmat Międzyprzestrzeni pozwala na percepcję architektury nie zatrzymującą się na jej zewnętrznych przejawach, skorupie, bryłowatości, lecz jako integralnego elementu środowiska przestrzennego.
Pojęcie Międzyprzestrzeni przybliżyć może anegdota o słoniu:
Po co słoń ma trąbę i ogon?
Aby się zbyt gwałtownie nie zaczynał i nie kończył.
Podobnie jest z architekturą. Dobra architektura ma wiele elementów tworzących relacje z otoczeniem.
Ryszard Swarabowicz w swojej pracy doktorskiej Przestrzeń zewnętrzna jako tworzywo architektury analizuje zależności pomiędzy przestrzenią zewnętrzną i wewnętrzną w architekturze i urbanistyce. Uznawszy, że nie ma różnych przestrzeni, tylko wszystko się dzieje w jednej, wprowadza pojęcie archiurbanistyki. Relacje pomiędzy jej elementami opisuje posługując się pojęciami przeciągania liny i materaca, stanowiącego napełniony powietrzem balon, wewnątrz którego dokonujemy wszelkich poczynań projektowych, tnąc jedną duża przestrzeń na mniejsze sektory.
Trzy podstawowe elementy struktury przestrzeni
A ogniskujące (punkty, miejsca)●
B liniowe (linie, kierunki) ▬
C strefowe (obszary) 

▬

Analizując kompozycję architektoniczna wg tego podziału dostrzec można, że najciekawsze relacje, powstają w węzłach na stykach tych elementów.[1,2]

Analiza, przebadanie sposobów artykulacji tych relacji prowadzi do poszerzenia środków wyrazu, co umożliwia świadome kształtowanie architektury tak, by budynek nie był kostką zgubioną w przestrzeni.

To w uświadomieniu sobie różnicy pomiędzy zewnętrznością i wewnętrznością, w rozpoznaniu owej "przestrzeni Drugiego" - drugiego budynku, drugiej budowli - tkwi potencjał rozwoju Modernizmu. Przestrzeń pomiędzy warstwami fasady to fenomen dialogiczności - w niej fizycznie realizuje się etyczny wymiar architektonicznego spotkania. Architektura zmierzyć powinna się z tematem dla niej nowym, a dla sztuki być może wciąż najtrudniejszym: z tematem miłosnego spotkania, w którym erotyka pozwala sięgnąć dalej, niż potrafi to materialność dotyku.[3]
Psychologiczne typy, zróżnicowane potrzeby
Zamknięcie - otwarcie
warowność - dostępność/dostęp
płaskość - rozrzeźbienie/rzeźba
gładkość - chropawość/ faktura
cień - światło/światłocień
Skala
mikro (faktura ziarenek tynku)
makro (dzwonnica)
Międzyskala, interpolacja skali przestrzeni Z i W wpływa na ich harmonijne połączenie.
Ashihara, w nawiązaniu do tej teorii, wypowiadając się na temat skali, wyraża pogląd, że architekci powinni rozpatrywać przestrzeń zewnętrzną w skali różnej od tej, jaka została zastosowana do zaprojektowania przestrzeni wewnętrznej. Przedstawia przy tym swój punkt widzenia, w oparciu o własne doświadczenia zawodowe, i proponuje, jako odpowiednią dla projektowania przestrzeni zewnętrznej, skalę od ośmiu do dziesięciu razy większą od tej, jakiej używa się do przestrzeni wewnętrznej.[4]
1. Krenz J.: Wartości estetyczne terenów otwartych w osiedlach mieszkaniowych. Gdańsk 1980 (praca doktorska).
2. Krenz J.: Semiologia w architekturze. Treści symboliczne środowiska przestrzennego. Zesz. Nauk. Politechniki Gdańskiej 1983 nr 355, Architektura 23. Zob. także Norberg-Schulz Ch.: Architecture: Meaning and Place. New York: Electa/Rizzoli 1979. Norberg-Schulz Ch.: Existence, Space and Architecture. London: Studio Vista 1971.
2. Dominiczak J., Architektura Dotyku (w: Miasto Dialogiczne, cześć 10), Architektura, nr 07/2003
3. Ashihara Y.: Exterior Design in Architecture. New York 1970

---

Created & Copyright by Jacek Krenz 2003